Tạp chí Việt Nam 24H

PV Ông Trần Quốc Ninh - Phó Chủ tịch Hiệp hội xuất khẩu lao động VN, GĐ Cty Suleco

Qua khảo sát, người lao động Việt Nam làm việc tại thị trường Nhật Bản có mức thu nhập bình quân trên 700 USD/ tháng trong năm thứ nhất và trên 900 USD/ tháng trong hai năm tiếp theo. Từ năm 2000 cho đến nay, số lượng tu nghiệp sinh VN đi tu nghiệp tại Nhật Bản chỉ gần 10.000 người - một con số khá ít ỏi so với các nước như Trung Quốc, Philippines, Indonesia...

-Xin đánh giá thế nào về thị trường lao động Nhật Bản?

Đối với người lao động Việt Nam thì Nhật Bản là một trong những thị trường tốt nhất bởi có thu nhập cao, điều kiện làm việc và sinh hoạt tốt. Ngoài ra, người lao động còn được đào tạo chuyên sâu về nghề nghiệp nên rất dễ dàng tìm được việc làm khi hết hạn hợp đồng về nước. Qua khảo sát thực tế, người lao động của Cty Suleco tại Nhật Bản có mức thu nhập bình quân 900 USD/tháng. Người lao động còn được cung cấp chỗ ở, vé máy bay đi về, học phí học tiếng Nhật và được hưởng các chế độ bảo hiểm của Nhật.

-Thưa ông, vì sao thị trường Nhật Bản tốt như vậy mà số lượng tu nghiệp sinh VN sang tu nghiệp hàng nămlại chiếm số lượng quá ít?

Một trong những tồn tại lớn nhất và bức xúc nhất hiện nay ở Nhật Bản là số tu nghiệp sinh (TNS) tự ý bỏ ra ngoài làm việc bất hợp pháp tăng nhanh, làm ảnh hưởng rất lớn đến kế hoạch tuyển dụng của các nghiệp đoàn. Một số TNS nhận thức chưa đúng nên khi ra nước ngoài họ tìm mọi cách, kể cả vi phạm hợp đồng để mong có thu nhập cao, kiếm tiền nhanh. Một số khác tìm cách ở lại sau khi hết hạn hợp đồng. Bên cạnh đó, có nhiều cá nhân sống bất hợp pháp ở nước sở tại đã tìm cách dụ dỗ, lôi kéo lao động bỏ ra ngoài sống lưu vong để được tự do sinh hoạt và mong muốn tìm việc làm có thu nhập cao hơn. Theo số liệu thống kê từ năm 1999 đến năm 2003 số lượng TNS Việt Nam tại Nhật Bản bỏ trốn chiếm tỷ lệ khá cao so với một số nước khác: Số TNS Việt Nam bỏ trốn là 2.228 trên tổng số 8.805 TNS tu nghiệp tại Nhật (chiếm tỉ lệ 25,3%).

-Thưa ông, người lao động Việt Nam muốn sang tu nghiệp tại Nhật Bản cần những điều kiện gì?

Phía Nhật Bản tuyển chọn TNS rất khắt khe và yêu cầu phải có biện pháp thích hợp để hạn chế số TNS trốn ra ngoài. Họ cũng đòi bồi thường rất nặng đối với TNS bỏ trốn và sẵn sàng huỷ hợp đồng khi Cty không giải quyết thoả đáng tình trạng này. Như vậy, muốn đi Nhật, ứng viên vừa phải có tay nghề, học vấn, có tính kỷ luật và tác phong công nghiệp cao, đồng thời phải đáp ứng được các quy định về việc bảo lãnh bằng thế chấp tài sản hoặc ký quỹ để hạn chế việc vi phạm bỏ hợp đồng. Chính điều này đã hạn chế số người lao động đi tu nghiệp ở Nhật Bản. Do vậy, hàng năm Việt Nam mới đưa sang Nhật Bản chưa được 2.000 người - một con số rất khiêm tốn so với nhu cầu thật sự của thị trường này.

-Suleco đã có những biện pháp nào giúp lao động nghèo TP HCM tham gia thị trường này?

Với thị trường Nhật Bản, nếu thực hiện quy định thế chấp nhà đất giá trị lớn như hiện nay thì sẽ rất khó khăn cho lao động nghèo TP HCM. Vì thế chúng tôi đã kiến nghị với các địa phương, nếu lao động nghèo thuộc diện con em người có công nếu đủ điều kiện XKLĐ thì chính quyền xác nhận bảo lãnh, những đối tượng này sẽ được miễn thế chấp nhà đất. Bên cạnh đó, Cty phối hợp với Ban chỉ đạo xoá đói giảm nghèo TP HCMtổ chức đào tạo miễn phí và hỗ trợ kinh phí cho hàng trăm lao động nghèo của TP đi làm việc tại những thị trường tốt hơn.

-Vậy ông có kiến nghị gì để các DN XKLĐ VN mở rộng thị phần lao động tại Nhật?

Do ý thức đi làm việc của lao động VN không tốt nên cho dù tiền ký quỹ hoặc thế chấp cao đến bao nhiêu cũng không giải quyết được tận gốc nạn TNS bỏ trốn. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định 141/2005/NĐ-CP quy định trách nhiệm của DN và trách nhiệm của người lao động và người bảo lãnh cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Với các biện pháp nghiêm khắc bằng kinh tế, xử lý nghiêm trường hợp TNS bỏ trốn và nghĩa vụ người thân của TNS trong trường hợp con em họ bỏ trốn của nghị định này sẽ hạn chế đến mức tối thiểu TNS bỏ trốn.

Đề nghị Quốc hội sớm ban hành Luật XKLĐ để luật hoá những vấn đề đang tồn tại gây nhiều khó khăn cho DN.Việc ban hành nghị định trên quy định xử lý DN, TNS bỏ trốn là hết sức cần thiết và có tính quyết định đối việc duy trìvà phát triển thị trường lao động ở các nước, trong đó có thị trường Nhật Bản.

-Xin cảm ơn ông!